آندومتریوز بیماری شایعی در زنان و دختران محسوب میشود که در آن بافتی شبیه پوشش داخلی رحم در بیرون از رحم (معمولاً روی تخمدان‌ها، لوله‌های رحمی و سطح داخلی لگن) رشد میکند. این بافت هر ماه مثل پوشش رحم به هورمون‌ها واکنش نشان می‌دهد، اما خون آن راه خروج ندارد و التهاب، چسبندگی و درد به دنبال دارد.
شایعترین علائم آن درد شدید پریود، درد لگن، درد هنگام رابطه جنسی و گاهی ناباروری به شمار می‌رود. پاسخ کوتاه به این پرسش که آیا اندومتریوز سرطان است: خیر، این بیماری خوشخیم است. در ادامه این مقاله علت، علائم، تشخیص، درمان، تفاوت آن با سرطان و راه‌های کنترل علائم را مورد بررسی قرار می‌دهیم.
آندومتریوز چیست؟
اندومتریوز (آندومتریوز) بیماری مزمن و وابسته به هورمون استروژن به حساب می‌آید که در این بیماری سلول‌هایی شبیه سلول‌های پوشش داخلی رحم (اندومتر) در جاهایی خارج از رحم رشد می‌کنند. این بافت‌ها در طول چرخه قاعدگی ضخیم و منجر به خونریزی میشوند؛ چرا که خون نمی‌تواند از بدن خارج شود، در همان محل می‌ماند و باعث ایجاد التهاب، بافت اسکار و چسبندگی میشود.
اندومتریوز در حدود ۱۰ درصد زنان در سنین باروری رخ می‌دهد و شدت درد آن همیشه با وسعت بیماری رابطه مستقیم ندارد؛ بعضی زنان با بیماری محدود درد شدید دارند و برخی دیگر با بیماری گسترده علائم کمی تجربه می‌کنند.
فرق آندومتر با آندومتریوز چیست؟
اندومتر پوشش طبیعی داخل رحم شناخته میشود که هر ماه برای بارداری ضخیم شده و در پریود می‌ریزد. اندومتریوز یک بیماری است که در آن بافت مشابه اندومتر در بیرون از رحم رشد میکند. اندومتر سالم نیاز به درمان ندارد، اما اندومتریوز بسته به شدت علائم ممکن است به دارو یا جراحی نیاز داشته باشد.
آندومتریوز چگونه ایجاد میشود؟
سازوکار دقیق شکل‌گیری اندومتریوز کاملاً مشخص نیست، اما مهم‌ترین توضیح، قاعدگی بازگشتی (رتروگراد) به حساب می‌آید. در این حالت بخشی از خون پریود به جای خروج از واژن، از راه لوله‌های رحمی به داخل حفره لگن بازگشته و سلول‌های اندومتر روی بافت‌های لگن می‌نشینند و رشد می‌کنند.
اما لازم به ذکر است بدانید، قاعدگی بازگشتی در بسیاری از زنان رخ می‌دهد و فقط برخی از زنان دچار اندومتریوز میشوند؛ بنابراین عوامل دیگری مثل ژنتیک، سیستم ایمنی و هورمون‌ها هم تاثیرگذارند. این بافت‌ها با استروژن تغذیه شده و در هر چرخه موجب ایجاد التهاب میشوند.
آندومتریوز در کدام قسمت‌های بدن ایجاد میشود؟
شایعترین قسمت‌هایی که آندومتریوز در آنها ایجاد میشود، شامل موارد زیر است:
- روده و رکتوم
- لوله‌های رحمی
- مثانه و حالب‌ها
- فضای بین رحم و رکتوم
- محل اسکار جراحی (مثلاً سزارین)
- تخمدان‌ها (کیست اندومتریوز یا اندومتریوما)
- صفاق (پوشش داخلی لگن) و رباط‌های پشت رحم
در موارد نادر، اندومتریوز در دیافراگم یا ریه‌ها هم دیده شده است.
انواع آندومتریوز
اندومتریوز چند نوع دارد؟ یکی از سوالات پر تکرار کاربران است که در ادامه به آن پاسخ خواهیم داد.
- اندومتریوز صفاقی (سطحی): ضایعات کوچک و سطحی روی پوشش لگن
- اندومتریوما (کیست اندومتریوز): کیست‌های تخمدانی پر از خون قدیمی
- اندومتریوز ارتشاحی عمقی: نفوذ عمیق به بافت‌های لگن، روده یا مثانه
- اندومتریوز در محل اسکار جراحی (مثل سزارین)
مراحل آندومتریوز (مرحله ۱ تا ۴)
پزشکان اندومتریوز را با توجه به محل، تعداد، اندازه و عمق ضایعات در چهار مرحله دسته‌بندی می‌کنند:
| مرحله | نام | ویژگی |
|---|---|---|
| ۱ | خیلی خفیف | ضایعات کوچک و سطحی، چسبندگی کم یا بدون چسبندگی |
| ۲ | خفیف | ضایعات بیشتر و کمی عمیق‌تر، چسبندگی خفیف |
| ۳ | متوسط | ضایعات عمیق متعدد، کیست تخمدان، چسبندگی قابل‌توجه |
| ۴ | شدید | ضایعات عمیق و گسترده، چسبندگی شدید، درگیری روده یا مثانه |
نکته مهم: مرحله بیماری با شدت درد رابطه مستقیم ندارد. ممکن است فرد در مرحله ۴ علائم کم داشته باشد و فرد دیگری در مرحله ۱ درد شدیدی تجربه کند.
آندومتریوز در چه سنی شایع‌تر است؟
اندومتریوز در سنین باروری (حدود ۱۵ تا ۴۹ سالگی) ایجاد میشود و بیشتر در دهه ۲۰ و ۳۰ زندگی قابل تشخیص است. علائم آن امکان دارد از نوجوانی و با اولین پریودها شروع شود، اما تشخیص معمولاً سال‌ها دیر انجام میشود، چرا که درد شدید پریود اغلب طبیعی به شمار می‌رود.
بعد از یائسگی با کاهش استروژن، علائم در بیشتر زنان کاهش مییابد. با این حال گاهی در زنانی که هورمون‌درمانی دریافت می‌کنند، ممکن است ادامه‌دار باشد.
علائم آندومتریوز چیست؟
علائم (یا علایم) اندومتریوز به محل و عمق ضایعات بستگی دارد. مهم‌ترین نشانه درد لگن است که اغلب با قاعدگی مرتبط است. علائم شایع:
- ناباروری
- درد هنگام رابطه جنسی (دیسپارونی)
- درد مزمن لگن و کمر، حتی خارج از پریود
- خستگی مزمن، نفخ، تهوع، یبوست یا اسهال
- خونریزی شدید پریود یا لکهبینی بین دو پریود
- درد هنگام اجابت مزاج یا ادرار، به‌ویژه در روزهای پریود
- درد شدید هنگام پریود (دیسمنوره): دردی که با مسکن‌های معمول کم نمی‌شود.
سه‌گانه کلاسیک اندومتریوز، درد پریود، درد هنگام رابطه جنسی و ناباروری به شمار می‌رود و برخی زنان اصلاً علامتی ندارند و بیماری در بررسی ناباروری کشف میشود.
اولین علائم اندومتریوز چیست؟
اولین و شایعترین علامت، درد پریود است که به‌تدریج شدت می‌گیرد. درد معمولاً در پایین شکم، کمر و لگن ایجاد شده و ممکن است چند روز قبل از پریود شروع شود. خونریزی سنگین‌تر و لکهبینی بین پریودها نیز از نشانه‌های اولیه به شمار می‌روند.
علائم آندومتریوز روده و مثانه
وقتی ضایعات به روده یا مثانه می‌رسند، علائم زیر را ممکن است مشاهده کنید:
- خون در مدفوع هنگام پریود
- خون در ادرار در زمان پریود (نادر)
- سوزش یا درد هنگام ادرار، تکرر ادرار
- درد هنگام اجابت مزاج، نفخ، یبوست یا اسهال در روزهای پریود
نشانه‌های اندومتریوز شدید چیست؟
اندومتریوز شدید علائمی دارد که میتواند در زندگی روزمره اختلال ایجاد کند:
- خستگی شدید و مداوم
- ناباروری یا سقط‌های مکرر
- درد شدید و مداوم در تمام ماه، نه فقط در پریود
- درد شدید هنگام رابطه جنسی که رابطه را غیرممکن میکند
- مشکلات روده و مثانه (درد شدید دفع، خون در مدفوع یا ادرار)
- درد لگن ناتوان‌کننده که با مسکن‌های معمول آرام نمی‌شود
- درد شانه یا قفسه سینه همزمان با پریود (بسیار نادر، در درگیری دیافراگم یا ریه)
- خونریزی خیلی شدید پریود (عوض کردن نوار بهداشتی هر ساعت) که به کم‌خونی منجر میشود
آندومتریوز شدید چه عوارضی دارد؟
اندومتریوز شدید ممکن است موجب ایجاد این مشکلات شود:
- اضطراب و افسردگی
- کم‌خونی ناشی از خونریزی شدید
- کاهش ذخیره تخمدانی و ناباروری
- کیست‌های بزرگ اندومتریوز در تخمدان
- درد مزمن لگن با تأثیر بر خواب، کار و روابط
- چسبندگی‌های لگنی که اعضا را به هم می‌چسباند
- انسداد روده یا انسداد حالب با آسیب به کلیه (نادر)
علت آندومتریوز چیست؟
علت قطعی مشخص نیست، اما نظریه‌های اصلی این‌ها هستند:
- قاعدگی بازگشتی، مهم‌ترین نظریه
- عوامل ژنتیکی و هورمونی
- انتقال حین جراحی (مثلاً سزارین) به محل اسکار
- انتقال سلول‌های اندومتر از راه خون یا لنف به نقاط دور
- اختلال سیستم ایمنی که بافت‌های نابجا را از بین نمی‌برد
- تبدیل سلول‌های دیگر به سلول اندومتر (متاپلازی) در طول رشد جنینی یا زندگی
احتمالاً اندومتریوز از ترکیب چند عامل (نه یک علت واحد) نشات می‌گیرد
چه عواملی خطر ابتلا به اندومتریوز را افزایش می‌دهند؟
- نداشتن بارداری قبلی
- سابقه خانوادگی (مادر، خواهر)
- قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض استروژن
- اولین پریود در سن کم (قبل از ۱۱ سالگی)
- شاخص توده بدنی پایین (در برخی مطالعات)
- ناهنجاری‌های رحمی که مانع خروج خون پریود میشوند
- چرخه‌های کوتاه (کمتر از ۲۷ روز) و پریودهای طولانی (بیش از ۷ روز)
وجود این عوامل به معنی حتمی بودن ابتلا نیست، و بعضی زنان بدون هیچ عامل خطری مبتلا میشوند.
آیا آندومتریوز ارثی است؟
اندومتریوز تا حدی ارثی محسوب میشود؛ اما مانند یک بیماری ژنتیکی ساده منتقل نمی‌شود. زنانی که مادر یا خواهر مبتلا دارند، چند برابر بیشتر در معرض ابتلا قرار می‌گیرند. عوامل ژنتیکی متعدد و عوامل محیطی با هم در بروز بیماری تاثیرگذارند. داشتن سابقه خانوادگی یعنی باید به علائم حساس‌تر باشید، نه اینکه حتماً مبتلا می‌شوید.
کیست آندومتریوز چیست؟
کیست اندومتریوز یا اندومتریوما (کیست شکلاتی) کیستی در تخمدان است که از خون قدیمی و تیره پر شده، به همین دلیل با نام «کیست شکلاتی» نیز شناخته میشود. این کیست زمانی به وجود می‌آید که بافت اندومتر روی تخمدان رشد کند و خونریزی‌های ماهانه داخل آن جمع شود.
- علائم: درد لگن و کمر، درد هنگام رابطه جنسی، ناباروری. بعضی کیست‌ها بدون علامت‌اند.
- تشخیص: سونوگرافی واژینال و در صورت نیاز MRI.
- درمان: کیست‌های کوچک بدون علامت ممکن است فقط تحت نظر باشند. کیست‌های بزرگ یا دردناک ممکن است به دارو یا جراحی نیاز داشته باشند. جراحی روی تخمدان میتواند ذخیره تخمدانی را کم کند، پس اگر قصد بارداری دارید، حتماً قبل از جراحی با پزشک مشورت نمایید.
آیا آندومتریوز سرطان است؟
خیر. اندومتریوز سرطان نیست و این بیماری خوشخیم است. سلول‌های آن سلول‌های طبیعی شبیه اندومتر هستند، نه سلول‌های سرطانی. با این حال، به دلیل اینکه بافت‌هایش می‌توانند به اعضای اطراف نفوذ و چسبندگی ایجاد کنند، گاهی رفتاری شبیه سرطان به نظر می‌رسد، ولی این به معنای بدخیم بودن محسوب نمی‌شود.
تفاوت آندومتریوز و سرطان چیست؟
در جدول زیر با تفاوت اندومتریوز و سرطان آشنا می‌شویم.
| ویژگی | آندومتریوز | سرطان |
|---|---|---|
| ماهیت | خوشخیم | بدخیم |
| سلول‌ها | سلول‌های طبیعی شبیه اندومتر در جای نادرست | سلول‌های غیرطبیعی با رشد کنترل‌نشده |
| وابستگی به هورمون | وابسته به استروژن؛ بعد از یائسگی معمولاً کم میشود | بسته به نوع سرطان متفاوت است |
| گسترش | نفوذ و چسبندگی موضعی در لگن | میتواند به اعضای دور گسترش یابد |
| علائم | درد مرتبط با چرخه قاعدگی | بسته به نوع؛ نفخ و درد مداوم، کاهش وزن بی‌دلیل |
| درمان | داروهای هورمونی و ضددرد، جراحی | جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی و غیره |
آیا اندومتریوز خطر ابتلا به سرطان را افزایش می‌دهد؟
مطالعات نشان داده‌اند که زنان مبتلا به اندومتریوز ممکن است کمی بیشتر در معرض بعضی انواع سرطان تخمدان (مثل سلول روشن و اندومتریوئید) قرار گیرند. با این حال خطر کلی سرطان تخمدان در طول زندگی پایین بوده و اکثر زنان مبتلا به اندومتریوز هرگز دچار سرطان نمی‌شوند. تبدیل بدخیم خود ضایعه اندومتریوز بسیار نادر است.
بنابراین نباید نگران باشید، اما معاینه‌های منظم و مراجعه به موقع برای علائم جدید یا تغییر در الگوی درد بسیار حائز اهمیت است.
چه زمانی توده یا کیست نیاز به بررسی پزشکی دارد؟
در صورت مشاهده یا تجربه این موارد باید کیست یا توده لگنی مورد بررسی قرار بگیرد:
- کیست یا توده بعد از یائسگی
- سابقه خانوادگی سرطان تخمدان یا پستان
- کیست با ظاهر پیچیده یا نامنظم در سونوگرافی
- نفخ مداوم، سیری زودرس یا کاهش وزن بی‌دلیل
- کیست بزرگ‌تر از ۴ تا ۵ سانتی‌متر یا رشد سریع کیست
- درد ناگهانی و شدید لگن (احتمال پارگی یا پیچ‌خوردگی کیست)
راه‌های تشخیص اندومتریوز
تشخیص اندومتریوز معمولاً از شرح حال و معاینه شروع شده و با تصویربرداری ادامه پیدا میکند:
- شرح حال و معاینه لگنی: پزشک درباره الگوی درد و پریود می‌پرسد.
- سونوگرافی واژینال: برای شناسایی کیست اندومتریوز و بعضی ضایعات عمقی.
- MRI لگن: برای بررسی دقیق‌تر ضایعات عمقی و درگیری روده و مثانه.
- لاپاراسکوپی: با دوربین کوچک داخل شکم دیده میشود و نمونه‌برداری هم انجام میشود. این روش قطعی‌ترین راه تشخیص است، ولی طبق راهنماهای جدید همیشه لازم نیست و در بسیاری از موارد درمان میتواند بر اساس علائم و تصویربرداری شروع شود.
آزمایش خون CA-125 را برای تشخیص اندومتریوز توصیه نمی‌کنیم، چرا که در بیماری‌های دیگر نیز افزایش مییابد.
آندومتریوز چه عوارضی دارد؟
عوارض اصلی اندومتریوز (در هر مرحله) شامل موارد زیر است:
- مشکلات روده و مثانه
- ناباروری یا کاهش باروری
- مشکلات در روابط جنسی
- خونریزی شدید پریود و کم‌خونی
- افسردگی، اضطراب و اختلال خواب
- کیست اندومتریوز و چسبندگی لگنی
- درد مزمن لگن که کیفیت زندگی را کم میکند
- خطر کمی بیشتر برخی سرطان‌های تخمدان (خطر مطلق پایین است)
ارتباط آندومتریوز و باروری چیست؟
آندومتریوز یکی از علل شایع ناباروری به شمار می‌رود و بخشی از زنان مبتلا (در برخی گزارش‌ها ۳۰ تا ۵۰ درصد) با مشکل باروری روبهرو میشوند. چسبندگی لگن، آسیب لوله‌ها، التهاب و کاهش ذخیره تخمدان در این امر موثرند؛ اما بیشتر زنان مبتلا می‌توانند باردار شوند، گاهی خودبهخود و گاهی با کمک درمانهای ناباروری (تحریک تخمک‌گذاری، IUI، IVF) امکان پذیر است.
در مراحل خفیف احتمال بارداری طبیعی بیشتر است و اگر بیش از یک سال (و بالای ۳۵ سال بیش از ۶ ماه) تلاش کرده‌اید، بدون تأخیر به پزشک مراجعه نمایید.
آیا آندومتریوز باعث مرگ میشود؟
اندومتریوز مستقیماً کشنده نیست و بیشتر زنان با درمان مناسب، زندگی طبیعی و طولانی را تجربه می‌کنند. موارد بسیار نادری از عوارض جدی (مثل انسداد حالب با آسیب کلیه، انسداد روده یا سرطان تخمدان) ممکن است خطری به دنبال داشته باشد، به همین دلیل تشخیص زودهنگام و پیگیری منظم از اهمیت بالایی برخوردار است.
آیا آندومتریوز بیماری خطرناکی است؟
اندومتریوز بیماری خوشخیم و معمولاً غیرکشنده است، اما اگر درمان نشود میتواند موجب ایجاد اختلال در زندگی از جمله درد مزمن، ناباروری، چسبندگی و مشکلات روانی شود. «خطرناک» بودن آن بیشتر با تأثیر بر کیفیت زندگی تا تهدید جان ارتباط دارد. با درمان و مراقبت درست، علائم در بیشتر زنان کنترل میشود.
چه زمانی عوارض آندومتریوز نیاز به بررسی فوری دارند؟
در این موارد فوراً به اورژانس مراجعه کنید:
- تب همراه با درد لگن
- خون زیاد در ادرار یا مدفوع، یا درد شدید پهلو
- درد ناگهانی و بسیار شدید در پایین شکم یا لگن
- درد شدید در بارداری یا شک به بارداری خارج رحمی
- تنگی نفس ناگهانی یا درد قفسه سینه همزمان با پریود
- استفراغ مداوم، نفخ شدید و ناتوانی در دفع گاز یا مدفوع
- خونریزی خیلی شدید (خیس شدن نوار هر ساعت برای چند ساعت پیاپی)، سرگیجه یا غش
درمان آندومتریوز
اندومتریوز درمان قطعی ندارد، اما درمانهای مؤثر برای کنترل علائم و حفظ باروری در دسترس است. انتخاب درمان بر اساس شدت علائم، محل ضایعات، سن و قصد بارداری صورت می‌گیرد.
درمان دارویی اندومتریوز
به عنوان روش‌های درمان دارویی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- مسکن‌های ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAID) مثل ایبوپروفن، طبق توصیه پزشک
- آگونیست‌ها و آنتاگونیست‌های GnRH که استروژن را کاهش می‌دهند (معمولاً با درمان همراه برای کاهش عوارض)
- داروهای هورمونی: قرص‌های ضدبارداری ترکیبی (مصرف مداوم یا دوره‌ای)، پروژستین‌ها (مثل دینوژست)، آی‌یودی حاوی لوونورژسترل
- در موارد خاص، داروهای دیگر زیر نظر متخصص
داروهای هورمونی علائم را کنترل می‌کنند ولی بیماری را از ریشه از بین نمی‌برند و در طول مصرف، بارداری امکان پذیر نیست. با قطع دارو علائم ممکن است برگردد.
درمان گیاهی و طب سنتی اندومتریوز
گیاهانی مثل زردچوبه (کورکومین)، زنجبیل و دارچین به دلیل خاصیت ضدالتهابی برای درمان شناخته میشوند، اما شواهد علمی قوی برای درمان اندومتریوز با آنها در دسترس نیست. این روش‌ها جایگزین درمان پزشکی نیستند و پیش از مصرف مکمل‌ها باید با پزشک مشورت نمایید.
جراحی اندومتریوز (لاپاراسکوپی)
جراحی در مواردی همچون درد شدید که به دارو پاسخ نمی‌دهد، کیست بزرگ، درگیری روده یا مثانه، انسداد حالب و ناباروری مرتبط با اندومتریوز در نظر گرفته میشود:.
- برداشتن کیست (سیستکتومی): بدون آسیب به بافت سالم تخمدان تا حد ممکن
- لاپاراسکوپی: با چند برش کوچک، ضایعات برداشته یا سوزانده میشوند و چسبندگی‌ها آزاد میشود. دوران نقاهت کوتاه است.
- هیسترکتومی (برداشتن رحم)، گاهی با برداشتن تخمدان‌ها: آخرین گزینه برای زنانی که دیگر قصد بارداری ندارند و به درمانهای دیگر پاسخ نداده‌اند
بعد از جراحی امکان دارد بیماری عود کند (در بسیاری گزارش‌ها حدود ۲۰ تا ۵۰ درصد طی چند سال)، به همین دلیل بعد از جراحی معمولاً درمان هورمونی ادامه‌دار هتسند.
آیا آندومتریوز قابل درمان است؟
همان‌طور که گفته شد، اندومتریوز درمان قطعی ندارد، اما قابل کنترل است. با ترکیب دارو، جراحی در صورت نیاز و مراقبت از خود، بیشتر زنان به کنترل خوب درد و بهبود کیفیت زندگی کمک می‌کنند. علائم معمولاً بعد از یائسگی کاهش مییابد و هدف درمان کاهش درد، جلوگیری از پیشرفت، حفظ باروری و بهبود زندگی روزمره به شمار می‌رود.
مراقبت و زندگی با آندومتریوز
زندگی با اندومتریوز به‌خاطر ماهیت مزمن آن به برنامه بلندمدت پیگیری منظم با متخصص زنان، رعایت درمان تجویزشده و مراقبت از سلامت جسم و روان. گروه‌های حمایتی و صحبت با افراد مبتلا هم میتواند کمک‌کننده باشد؛ نیاز دارد.
چگونه علائم آندومتریوز را مدیریت کنیم؟
در ادامه با برخی از مهم‌ترین روش‌های مدیریت علائم آندومتریوز آشنا می‌شویم.
- کمپرس گرم یا کیسه آب گرم روی شکم و کمر
- ورزش سبک و منظم مثل پیاده‌روی، یوگا و کشش
- مسکن‌ها طبق توصیه پزشک، ترجیحاً از ابتدای درد
- ثبت علائم (روز، شدت درد، خونریزی) برای مراجعه به پزشک
- حمایت روانی: مشاوره روان‌شناسی در صورت اضطراب یا افسردگی
- فیزیوتراپی کف لگن در صورت درد حین رابطه یا گرفتگی عضلات لگن
- مدیریت خونریزی سنگین: در روزهای پرخونریزی از نوار بهداشتی با جذب مناسب (مثل نوار بهداشتی شب مصرف نوو محصول استفاده نمایید، هر ۴ تا ۶ ساعت عوض کرده و در صورت خونریزی خیلی زیاد یا علائم کم‌خونی به پزشک مراجعه کنید. نوار بهداشتی فقط برای مدیریت خونریزی است و جایگزین درمان محسوب نمی‌شود.
سبک زندگی در اندومتریوز
رعایت اصول سبک زندگی نیز در مدیریت آندومتریوز نقش بسزایی ایفا میکند.
- پرهیز از دخانیات و الکل
- فعالیت بدنی: ورزش منظم میتواند درد را کم و خلق را بهتر کند.
- خواب و استرس: خواب کافی و مدیریت استرس (تنفس عمیق، مدیتیشن) روی درک درد تأثیرگذار است.
رژیم غذایی اندومتریوز
هیچ رژیمی اندومتریوز را درمان نمی‌کند، اما تغذیه سالم ممکن است در کاهش التهاب و بهبود حال عمومی موثر باشد:
- غلات کامل و حبوبات (پرفیبر)
- ماهی‌های چرب و منابع امگا۳ (مثل گردو)
- غذاهای حاوی آهن در صورت خونریزی سنگین
- سبزیجات و میوه‌ها (به‌ویژه سبزیجات برگ‌سبز و میوه‌های رنگی)
- کاهش گوشت قرمز فراوری‌شده، چربی‌های ترانس، قند زیاد، کافئین و الکل
شواهد علمی درباره رژیم غذایی هنوز در دسترس نیست و توصیه می‌کنیم از رژیم‌های سخت‌گیرانه یا «درمانی» که ادعای درمان اندومتریوز می‌کنند، خودداری نمایید.
چه زمانی برای علائم اندومتریوز باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر توصیه می‌کنیم به پزشک مراجعه نمایید:
- درد لگن خارج از پریود دارید
- درد شما در طول زمان شدیدتر میشود
- هنگام رابطه جنسی، اجابت مزاج یا ادرار درد دارید
- سابقه خانوادگی اندومتریوز دارید و علائم مشابهی دارید
- خونریزی پریود شما خیلی زیاد یا بین پریودها لکهبینی دارید
- بعد از یک سال تلاش (یا ۶ ماه اگر بالای ۳۵ سال هستید) باردار نشده‌اید
- درد پریود شما با مسکن‌های معمول بهتر نمی‌شود یا مدرسه، کار و زندگی را مختل میکند
درد شدید پریود طبیعی نیست و نباید آن را به هیچ عنوان نادیده بگیرید.
سخن پایانی
اندومتریوز بیماری شایع و مزمنی به شمار می‌رود که با وجود فشار زیادی که بر کیفیت زندگی می‌گذارد، سرطان نیست و قابل کنترل است. درد شدید پریود، درد لگن و درد هنگام رابطه جنسی را نادیده نگیرید، چرا که تشخیص زودهنگام از عوارض بسیاری جلوگیری میکند و درمانهای دارویی و جراحی، ورزش، مدیریت استرس و تغذیه سالم کنار هم بهترین نیز شما را به نتیجه مطلوب می‌رسانند.
برای مدیریت خونریزی‌های سنگین هم می‌توانید از نوارهای بهداشتی مناسب مانند محصولات ن وو استفاده کنید، اما به یاد داشته باشید که این محصولات جایگزین درمان نباید در نظر گرفته شوند و اگر علائم دارید، با متخصص زنان مشورت نمایید. لازم به ذکر است بدانید این مطلب جنبه آموزشی دارد و نباید جایگزین مشاوره پزشکی در نظر گرفته شود.
